چهل هزار فرسخ بمقياس فرسخ مذكور است . شمار افلاك نه فلك است فلك اول كه از همه كوچكتر و به زمين نزديكتر است فلك قمر است ، دوم فلك عطارد است ، سوم فلك زهره است ، چهارم فلك خورشيد ، پنجم فلك مريخ ، ششم فلك مشترى ، هفتم فلك زحل ، هشتم فلك ثوابت و نهم فلك بروج است . شكل فلك كروى است و فلكها درون يك ديگر است . فلك البروج را فلك كلى نيز نامند و روز و شب از آن پديد مىآيد زيرا خورشيد و ماه و ديگر ستارگان را در يك شب و روز يك دور از مشرق به مغرب مىگرداند و اين گردش بر دو قطب ثابت انجام مىشود كه يكى رو بشمال دارد كه قطب بنات النعش است و ديگرى رو بجنوب دارد كه قطب سهيل است و برجها بجز فلك نيست و جاهايى را به اين اسمها ناميده‌اند تا موضع ستارگان را از فلك كلى توان دانست ، پس بضرورت برجها در ناحيهء دو قطب تنگ و در ميان كره وسيع است و خطى كه كرده را از شرق بغرب به دو نيم مىكند دايرهء معدل النهار ناميده مىشود زيرا وقتى خورشيد روى آن قرار گرفت در همه شهرها شب و روز مساوى مىشود . عرصهء فلك را از جنوب بشمال عرض و از مشرق به مغرب طول نامند . افلاك مدور است و بجهان احاطه دارد و بر مركز زمين مىگردد . زمين در ميان افلاك چون نقطهء مركز دايره است . نه فلك هست و نزديكتر از همه به زمين فلك قمر است و بالاى آن فلك عطارد است و بالاتر از آن فلك زهره است آنگاه فلك خورشيد است و خورشيد در وسط نه فلك است و بالاى آن مريخ است و بالاتر از آن مشترى است و بالاى آن فلك زحل است و در هر يك از اين هفت فلك فقط يك ستاره هست . بالاى فلك زحل فلك هشتم است كه برجهاى دوازده‌گانه در آنجاست و همهء ستارگان ديگر نيز در فلك هشتم است . فلك نهم بالاتر و بزرگتر از همه است و فلك اعظم است و به همه افلاك زيرين كه ياد كرديم و به چهار عنصر و همهء مخلوق احاطه دارد و ستاره ندارد و مدار آن از مشرق به مغرب است كه هر روز يك دور كامل مىزند و همهء افلاك زيرين كه وصف آن آورديم با دوران آن دور مىزنند . اما هفت فلكى كه ياد كرديم